با عنوان : مطالعه اثر تنش خشکی بر عملکرد و بعضی صفات کیفی سه اکوتیپ گیاه دارویی انیسون

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان

گروه زراعت

پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.Sc)

زراعت

 عنوان

مطالعه اثر تنش خشکی بر عملکرد و بعضی صفات کیفی سه اکوتیپ گیاه دارویی انیسون

         (Pimpinella anisum L.)

 استاد راهنما

دکتر فضل‌الله صفی‌خانی

استادان مشاور

دکتر جعفر مسعود سینکی

دکتر بهلول عباس‌زاده

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

مطالعه اثر تنش خشکی بر عملکرد و بعضی صفات کیفی سه اکوتیپ گیاه دارویی انیسون

چکیده

به مقصود مطالعه اثر تنش خشکی بر عملکرد و بعضی صفات کیفی سه اکوتیپ گیاه دارویی انیسون، آزمایشی در سال زراعی 1390 در ایستگاه تحقیقات البرز واقع در کرج با بهره گیری از آزمایش اسپیلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در 4 تکرار اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل اکوتیپ به عنوان عامل اصلی در 3 سطح (سبز‌وار، کرمان و جیرفت) و تنش رطوبتی به عنوان عامل فرعی در 4 سطح (10، 30، 50 و 70 درصد تخلیه رطوبت) بودند. نتایج نشان داد که اثر عامل اصلی (اکوتیپ) بر تعداد چتر، وزن بذر، وزن هزار دانه، قندهای محلول، کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل، کاروتن، اسانس برگ، اسانس ساقه و عملکرد اسانس ساقه در سطح 1% و بر وزن خشک برگ، پرولین و عملکرد اسانس برگ در سطح 5% معنی‌دار بود. اثر عامل فرعی (تنش خشکی) بر ارتفاع گیاه، قطر تاج پوشش کوچک، قطر تاج پوشش بزرگ، تعداد چتر، وزن خشک ریشه، وزن خشک ساقه، وزن خشک برگ، عملکرد ماده خشک، وزن بذر، وزن هزار دانه، پرولین، قندهای محلول، کلروفیل a، کلروفیل کل، کاروتن، اسانس برگ، اسانس ساقه، عملکرد اسانس برگ و عملکرد اسانس ساقه در سطح 1% و بر تعداد ساقه فرعی، در سطح 5% معنی‌دار بود. نتایج مقایسه میانگین اثر تنش خشکی نشان داد که در سطح رطوبتی10 درصد تخلیه رطوبت صفات ارتفاع گیاه، قطر تاج پوشش کوچک، قطر تاج پوشش بزرگ، تعداد چتر، وزن خشک ریشه، وزن خشک برگ، وزن خشک ساقه، عملکرد ماده خشک، وزن بذر، وزن هزار دانه، کلروفیل a، کلروفیل کل و عملکرد اسانس برگ به ترتیب با میانگین‌های 91/48، 41/30، 41/39 سانتی‌متر، 83/81 عدد در بوته، 778/91، 725/577، 724/272، 227/942 کیلوگرم در هکتار، 70/7، 20/3 گرم در بوته، 00098/0، 00183/0 میلی‌گرم بر لیتر و 304/184 گرم در هکتار نسبت به همین صفات در تنش خشکی 70 درصد تخلیه رطوبت برتری داشتند. همچنین نظاره گردید پرولین، قندهای محلول، کاروتن، اسانس برگ و اسانس ساقه در تنش خشکی 70 درصد تخلیه رطوبت به ترتیب با میانگین‌های 455/1، 740/2، 0352/0 میلی‌گرم بر لیتر، 849/0 و 430/0 درصد بیشترین مقدار را داشتند. مقایسه میانگین اثر متقابل اکوتیپ در تنش خشکی نشان داد که اکوتیپ کرمان در سطح رطوبتی10 درصد تخلیه رطوبت به ترتیب 25/50، 50/39 سانتی‌متر، 25/92 عدد در بوته، 334/120، 004/712، 006/1100 کیلوگرم در هکتار، 6/8 و 4/3 گرم در بوته بیشترین ارتفاع گیاه، قطرتاج پوشش کوچک، تعداد چتر، وزن خشک ریشه، وزن خشک ساقه، عملکرد ماده خشک، وزن بذر و وزن هزار دانه را داشت.

فصل اول

مقدمه و کلیات

مقدمه

قدمت شناخت خواص دارویی گیاهان، شاید بیرون از حافظه تاریخ باشد، یکی از علت های مهم این قدمت، حضور باورهای ریشه‌دار مردم سرزمین‌های مختلف در خصوص بهره گیری از گیاهان دارویی می باشد، اطلاعات مربوط به اثرات و خواص دارویی گیاهان، از زمان‌های بسیار دور بتدریج سینه به سینه منتقل گشته، با آداب و سنن قومی در آمیخته و سر انجام در اختیار نسل‌های معاصر قرار گرفته می باشد، طبق بعضی شواهد مصریان و چینی‌ها در زمره نخستین اقوام بشری هستند که بیش از 27 قرن قبل از میلاد مسیح از داروهای گیاهی بهره گیری می‌کردند (امیدبیگی، 1384الف). مردم یونان باستان، خواص دارویی بعضی از گیاهان را به خوبی می‌دانسته‌اند. بقراط و ارسطو، برای بهره گیری از گیاهان در درمان بیماری‌ها ارزش زیادی قائل بودند (امیدبیگی، 1384الف). در قرون هشتم تا دهم میلادی، دانشمندان ایرانی؛ ابوعلی سینا، محمد زکریای رازی و دیگران، به دانش درمان با گیاه رونق زیادی دادند و گیاهان بیشتری را در این ارتباط معرفی کردند (امیدبیگی، 1384الف). پیشرفت اروپائیان در بهره گیری دارویی از گیاهان در قرن هفدهم و هجدهم ابعاد وسیعی پیدا نمود و از قرن نوزدهم کوشش‌هایی همه جانبه برای استخراج مواد مؤثره از گیاهان دارویی آغاز گردید (امیدبیگی، 1384الف). با آنکه رویکرد بشر به فرآورده‌های دارویی گیاهان پیشینه عمیقی دارد، اما از حدود نیمه دوم قرن بیستم، مساله افزایش تولید این فرآورده‌ها در سطح مزارع و باغ‌ها شکل علمی نو به خود گرفت و بهره‌وری از گیاهان پرورشی مربوط (با عنوان محصولات و میوه‌های شیمیایی، دستاوردهای متابولیتی و عناوین دیگر) به جای انهدام و مصرف گیاهان رویشی طبیعت، جایگاه تازه و بی‌سابقه‌ای پیدا نمود (امیدبیگی، 1384ب). در پیکر گیاهان دارویی مواد خاصی ساخته و ذخیره می شوند به نام مواد مؤثره که این مواد تأثیر فیزیولوژیکی بر پیکر موجود زنده بر جا می‌گذارند (امیدبیگی، 1384الف). گفته می گردد که در حدود 7500-8000 گونه گیاهی در ایران هست که از این تعداد، بیش از 200 گونه دارای ارزش دارویی و اقتصادی هستند، در عین حال تعداد گیاهانی که در طب سنتی بهره گیری می شوند بیش از صدها مورد می باشد، با اینکه در حال حاضر تحقیقات گسترده‌ای بر روی گیاهان دارویی انجام پذیرفته داروهای برخوردار از مواد مؤثره طبیعی افق‌های جدیدی را بر روی جامعه پزشکان و داروسازان گشوده می باشد (امیدبیگی، 1384الف) اما هنوز در کشور ما به ابعاد مختلف نوآوری گیاهان دارویی و جایگاه آنها در فرآیند کشاورزی پایدار به درستی پی برده نشده می باشد. بطوری که در مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی کشور در نظر داشتن تحقیقات گیاهان دارویی بسیار اندک می‌باشد.

انیسون یا بادیان رومی یکی از گیاهان مهم دارویی می باشد که دارای بهره گیری‌های مختلفی در صنایع دارویی، غذایی، بهداشتی و آرایشی می‌باشد. تولید جهانی محصول این گیاه همراه با انیسون ستاره‌ای و رازیانه در سال 2000 در سطح زیر کشتی برابر با 505645 هکتار، 295824 کیلوگرم بوده می باشد (Faostat, 2000).

با اینکه مواد مؤثره گیاهی با هدایت فرآیندهای ژنتیکی ساخته می شوند اما عوامل محیطی نیز تأثیر بسزایی بر روی کمیت و کیفیت آنها دارند ( عزیزی، 1377).

آب یکی از عوامل محیطی می باشد که تأثیر عمده‌ای در رشد و نمو و میزان مواد مؤثره‌ی گیاهان دارویی دارد (Charles et al., 1990). مقادیر کم آب در جریان تولید گیاهان، می‌تواند صدمات سنگینی بر رشد و نمو و همچنین بر مواد مؤثره دارویی گیاهان وارد نماید (امیدبیگی، 1380).

کشور ما در بخشی از کره زمین قرار گرفته که در بسیاری از نقاط آن نزولات جوی نیاز آبی گیاهان زراعی و باغی را تأمین نمی‌کنند (Hassani, 2003 ; Hassani and Omidbaigi, 2006). از طرف دیگر، طریقه دقیق ساخت اسانس در گیاهان هنوز به خوبی مشخص نشده می باشد، اما اسانس‌ها به گونه کلی بازمانده‌های ناشی از فرآیندهاي اصلی متابولیسم گیاهان، به ویژه در پاسخ به تنش وارد شده به گیاه محسوب می شوند (Hassani and Omidbaigi, 2006). پژوهش‌هاي وسیعی در ارتباط با اثر تنش خشکی بر روی محصولات زراعی انجام گرفته می باشد، اما در ارتباط با واکنش گیاهان دارویی و معطر در شرایط تنش آبی مطالعه‌های کم‌تری صورت گرفته می باشد. بنابراين تحقيق حاضر با هدف مطالعه اثر تنش خشکی بر روی عملکرد و بعضی صفات کیفی سه اکوتیپ گیاه دارویی انیسون انجام گرفت.

کلیات

1-1- خاستگاه و پراکنش

منشأ انیسون سواحل شرقی دریای مدیترانه، مصر و آسیای صغیر گزارش شده می باشد.گونه‌هایی از این جنس در بعضی جزایر دریای اژه به گونه خودرو می‌رویند (امیدبیگی، 1385). در ایران این گیاه در نواحی شمال غربی مانند تبریز و در نواحی جنوب غربی کشور می‌روید (توکلی و صداقت، 1379). انیسون همه ساله در سطح وسیعی در اسپانیا، بلغارستان، ایتالیا، ترکیه، هند، ژاپن، چین و رومانی کشت می گردد (امیدبیگی، 1385).

1-2- رده‌بندی و مشخصات گیاهی

1-2-1- رده‌بندی

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

انیسون یا بادیان رومی یا رازیانه رومی با اسم علمی Pimpinella anisum متعلق به تیره Apiaceae راسته Apiales می باشد. از این جنس حدود 150 گونه در آسیا و آفریقا می‌روید. انیسون گیاهی می باشد دیپلوئید (2n=22) که منشأ آن نواحی شرقی مدیترانه گزارش شده می باشد (امیدبیگی، 1385).

1-2-2- مشخصات گیاه شناسی

انیسون گیاهی علفی، یک‌ساله دارای ریشه راست دوکی شکل با انشعابات باریک می باشد که طول ریشه 20 تا 30 سانتی‌متر می باشد. ساقه انیسون مستقیم و استوانه‌ای شکل می باشد. ساقه کم و بیش کرک‌دار و در طول شیاردار می باشد (زمان، 1376). ارتفاع گیاه متفاوت می باشد و به شرایط اقلیمی محل رویش بستگی دارد و بین 30 تا 70 سانتی‌متر می‌باشد. برگ‌ها به گونه متناوب در طول ساقه پراکنده‌اند. این گیاه سه نوع برگ دارد. برگ‌هایی که در قسمت تحتانی ساقه قرار گرفته‌ و دمبرگ تقریبا بلندی دارند. این برگ‌ها کم و بیش تخم مرغی شکل یا به شکل قلب می‌باشند. برگ‌های قسمت میانی ساقه دمبرگ کوچکتری دارند در حالی که برگ‌های ناحیه فوقانی ساقه باریک‌ترند و انشعاب‌های بیشتری داشته و معمولا سه شاخه‌اند. این برگ‌ها فاقد دمبرگ می‌باشند (امیدبیگی، 1385). گل‌ها کوچک و سفید رنگ که در انتهای ساقه اصلی و فرعی در چتر مرکب ظاهر می شوند، پایه چتر اصلی آن فاقد براکته‌های اصلی و یا به ندرت دارای 2 تا 3 براکته، اما پایه چترهای فرعی فاقد براکته‌ها کوچک می باشد. هر گل دارای 5 کاسبرگ کوچک (گاهی فاقد کاسبرگ)، 5 گلبرگ سفید بیضوی و 5 پرچم بلندتر از گلبرگ‌هاست. گل آذین مرکب از چندین چتر می باشد که از صفات مشخص این تیره می باشد و شامل 10 تا 15 چترک می باشد (صمصام شریعت و معطر، 1364). شکل1-1 اندام‌های مختلف این گیاه را نشان می‌دهد. گل‌های سفید و کوچک انیسون در اواخر بهار اوایل تابستان (خرداد و تیر) ظاهر می شوند (امیدبیگی، 1385).

 گرده افشانی گل‌ها توسط حشرات انجام می گردد. در تحقیقی گزارش شده می باشد زمانیکه گرده‌افشانی در انیسون آزاد باشد و اقدام گرده افشانی توسط حشرات بویژه زنبور عسل انجام گیرد عملکرد بذر و اسانس آن به حداکثر ‌می‌رسد و هر چه تعداد حشرات بیشتر باشد، عملکرد نیز افزایش می‌یابد (Randhawa et al., 1992). میوه انیسون فندوقه دوتایی، کوچک، بیضوی شکل یا گلابی شکل به طول 3 تا 5 میلی‌متر و عرض آن 5/1 تا 5/2 میلی‌متر می باشد و به رنگ‌های سبز مایل به خاکستری یا قهوه‌ای مایل به خاکستری و یا زرد مایل به سبز می باشد (زرگری، 1379 ؛ توکلی و صداقت، 1379). بر روی آن 5 خط طولی مشخص دیده می گردد. میوه‌های این گیاه شباهت زیادی به میوه‌های گیاه شوکران که گیاه بسیار سمی می باشد دارد (امیدبیگی، 1385). همه قسمت‌های میوه از تارهای ریز و فراوانی پوشیده شده می باشد. میوه معطر و کم و بیش تند مزه و وزن هزار دانه آن 1 تا 4 گرم می باشد. بذر آن در طول ماه‌های مرداد و شهریور می‌رسند (توکلی و صداقت، 1379). در برش عرضی میوه این گیاه، به ترتیب ازخارج به داخل، قسمت‌های مختلف زیر در هر یک از دو مریکارپ نظاره می‌‌گردد: بشره نازک و ناهموار که سطح میوه را از خارج می‌پوشاند و پوشیده از تارهای فیبر ترشحی کوتاه و یک سلول با ظاهری مخروطی شکل می باشد در داخل قسمت متورم این تارها غالبا یک بلور کوچک اکسالات دیده می گردد (زرگری، 1372). در زیر بشره، یک ردیف سلول مسطح و در زیر آن، چند ردیف سلول چند وجهی پارانشیمی جای دارد که در محل برجستگی‌های سطح میوه، دسته‌های چوب – آبکش قرار می‌گیرند. در ناحیه‌ای که در واقع میان‌بر میوه می باشد، حفره‌های ترشحی متعددی نظاره می گردد. در زیر ناحیه اخیر درون‌بر میوه مرکب از یک لایه سلول مکعبی شکل دیده می گردد که در اطراف سلول‌های پارانشیمی اندوخته‌دار قرار دارد. قسمت مورد بهره گیری این گیاه میوه آن می باشد. میوه‌های این گیاه به صورت غیر یکنواخت می‌رسند (امیدبیگی، 1385Vasyata et al., ; 1984). در انیسون مواد مختلفی هست که در جدول1-1 مقادیر در 10 گرم بذر آن نشان داده شده. انرژی حاصل از مصرف 100 گرم بذر آن برابر 337 کالری (معادل 1412 کیلوژول) می باشد (Hecht, 1978).

تعداد صفحه :104

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        [email protected]